Dünya ticaretinde gelişmeler

Dünya ekonomisi, küresel kriz sonrası 2010 ve 2011 yıllarında yüzde 4.1 ve yüzde 3 büyüdükten sonra, küresel krize yola açan yapısal sorunların çözülememesi nedeniyle giderek daha yavaş büyüme sergiliyor. Dünya ekonomisinde 2011-2015 yılları arasında ortalama büyüme yüzde 2.5 oldu. 2016 yılında da yine yüzde 2.5 büyüme bekleniyor. Gelişmiş ülkelerde büyüme temposu, tüm desteklere rağmen yıllar sonra ancak yüzde 1.9'a ulaşabildi. Gelişen ülkelerde ise ekonomik büyüme hızla yavaşlıyor: 2004-2007 yılları arasında yüzde 7.7 büyüyen gelişen ülkelerde büyüme, 2010 ve 2011 yılarında yüzde 7.4 ve yüzde 6.3 olduktan sonra izleyen yıllarda hızla yavaşladı. 2015 yılında yüzde 4 büyüyen gelişen ülkelerde 2016yılında da yüzde 4.1 büyüme bekleniyor. Bu büyümeler çerçevesinde dünya geliri ise 2011 yılında 72.7 trilyon dolar olurken, dört yıl sonra 2015 yılında 73.2 trilyon dolar olarak gerçekleşti. Yani dünya geliri de son beş yıldır durağanlaştı.

Dünya mal ticareti de bu gelişmelerden etkileniyor ve durağanlaşıyor. Mal ticaretinde fiyat değişiklikleri etkili olduğu için miktar bazında gelişmeler daha sağlıklı bir gösterge; gelin rakamlara birlikte bakalım. Dünya mal ticareti miktar bazında 2003-2007 yılları arasında yüzde 7.4 genişlemişti. Kriz ile birlikte 2009 yılında yüzde 12 küçüldükten sonra dünya mal ticareti miktar bazında 2010 yılında tepki olarak yüzde 14.9 büyümüştü. 2012-2015 yılları arasında ise dünya mal ticaretinde büyüme hızla yavaşladı ve ortalama yüzde 2.5'e indi. 2015 yılında yüzde 2.8 büyüyen mal ticaretinin 2016 yılında da miktar bazında yine yüzde 2.8 büyümesi bekleniyor.

Aynı dönemlerde, dünya mal ticareti değer bazında ise gerilemeler yaşadı. 2008 yılında 15.8 trilyon dolar ile rekor kıran dünya mal ticareti, küresel kriz ile küçüldükten sonra 2011 yılında yeniden 17.9 trilyon dolara ulaştı. Ardından dünya mal ticaretinin değer bazındaki büyümesi yavaşlamaya başladı ve 2014 yılında ancak 18.5 trilyon dolara erişebildi. 2015 yılında ise yüzde 10.9 küçülme ile dünya mal ticareti 16.5 trilyon dolara geriledi. 2016 yılında, dünya mal ticaretinin 16.1 trilyon dolara gerilemesi bekleniyor. Nitekim yılın ilk üç ayında dünya mal ticareti şimdiden yüzde 9 küçüldü. Küçülen dünya mal ticareti, ihracatta tüm ülkelerin daha az gelir elde etmeleri ve rekabetin daha da keskinleşmesine yol açıyor. Korunma önlemlerinden bölgeselleşmeye, ekonomik yavaşlamadan yerli sanayiye yönelmeye kadar birçok gelişme, mal talebini sınırlıyor.

Dünya ekonomisi ile ticaretindeki bu eğilimler, orta vadede sürmeye devam edecek. Küresel ekonomide yapısal sorunlar çözülmeden ve sadece Merkez Bankalarının parasal genişlemelerine ve çok düşük, negatif, eksi faizlerine bel bağlayarak büyüme dinamiklerinin hızlandırılamayacağını düşünüyorum.

Bu gelişmeler, ister istemez Türkiye'nin ekonomik büyümesi ve ihracatını da olumsuz etkilemeye devam edecektir. Bu nedenle dünyadaki gelişmeleri yakından izlemeye devam etmeli ve daha gerçekçi hedeflere yönelmeliyiz.

CAN FUAT GÜRLESEL

CANLI DESTEK