Menşe Şahadetnamesi

Bugünkü yazımın konusu, Tercihsiz Ticaret enstrümanı olan,

• İhraç konusu eşyanın, düzenlendiği ve onaylandığı ülkeyi resmi olarak gösteren eşyanın,

•Ülkede gördüğü değişiklik ya da işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılması gerektiğine kanaat getirilen eşyanın,

•İthal edildiği ülkenin menşeini koruyan eşyanın, kaydedileceği belgedir diye tanımlayacağım Menşe Şahadetnamesine birlikte göz atalım.

Menşe tanımını, eşyanın ekonomik milliyeti olarak özetlersek Menşe Şahadetnamesine konu eşyanın,

• Tümüyle bir ülkede elde edilen/üretilen eşya olduğu, yani o ülke menşeli olduğu;

• Ya da üretimi birden fazla ülkede gerçekleşen eşya söz konusu olduğunda ise, bir ülke menşeli sayılabilmesi için o ülkede yeni bir ürün, farklı bir ürün imal edilmiş olduğu,

• Veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçiliğin, eylemin o ülkede yapılmış olduğu hallerden birini/birkaçını resmileştirmek için kullanılan belge olduğunu söyleyebilirim.

Çıkış gümrük idarelerimizce vize edilmeyen; doğrudan ithalatçı ülke gümrük idaresine muhatap olan belgemizin başvuru kaynağı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliğinin ilgili maddeleridir. Bu ilgili maddelerin atıf yaptığı Gümrük Yönetmeliğinin bazı EK'li liste kuralları ile öngörülmüş olup, buradaki kriterler çerçevesinde ……… ülke menşeli diyebileceğimiz, ya da ülkemizde menşe kazanmış olarak …… ülke menşeli  diyebileceğimiz eşyaya ev sahipliği yapar.

Belgemiz, 1963 yılında A, B, C sayfalarından oluşan üç nüshalık eski şekli ile doğmuş, 45 yıldan fazla A,B,C Menşe adıyla kullanılmış ve 2009 yılında 4458 sayılı Gümrük Kanunumuz ile eski şekli değiştirilerek, sayfa adedi, ebadı yenilenip uygulamada kullandığınız 1'i sarı renkli 2'si beyaz renkli olan 3 nüsha ve 4'üncü nüshası da Başvuru Formu olmak üzere toplam dört sayfadan oluşan yeni şekli ile halen kullanımdadır. Bu belgenin basımı, satışı, onayı işlemlerinde de TİM ve TOBB yetkilendirilmiştir.

Eşyanın menşeinin belgelendirilmesi için başvuru kaynağı olan Menşe Şahadetnamesinin düzenlenmesinde kaynak kurallar, Gümrük Kanunumuzun 17 ila 22. maddeleri ile Gümrük Yönetmeliği 33 ila 42. maddeleri ve bu maddelerin atıfta bulunduğu Gümrük Yönetmeliğinin eklerinden olan, Ek5 ve Ek6'daki listelerde öngörülen işlem, işçilik kurallardır ve yanı sıra 4 sayılı EK' li listedeki Dipnotların incelenmesi çerçevesinde karara varılmaktadır. Eşyanın menşe kazanıp kazanmadığı yönüyle yapılan bu mevzuat hükümlerine uygunluğunun kontrolü sonucunda karara varılan, ya da …….ülke menşelidir diye kanaat getirilen ülke hangisi/hangileri ise Menşe Şahadetnamesinin Menşe ülkesi hanesine o ülke/ülkeler menşeli olduğu hususu yazılarak onaya sunulur. Onay kurumu olan İhracatçı Birliklerimizce ya da TOBB'a bağlı Odalarca Menşe Şahadetnamesi onaylanmaktadır. Menşe Şahadetnamesinde beyan edilen menşe ülkenin ispatı amacıyla onay kurumlarınca Menşe Şahadetnamesi ekinde bazı belgelerin ibrazı istenmektedir. Bu belgeler nelerdir diyerek bir göz atalım:

• Eşyanın menşe ülkesinin yazılı olduğu ihracat faturası,

• İmalatçının/imalatçıların listesi,

• İmalatta kullanılan girdilerin temin ediliş belgeleri,

• Üreticilerin kapasite raporları,

• İthal girdi kullanıldı ise yurda girişine ait gümrük beyannamesi,

• Alış faturaları,

• Müstahsil makbuzları,

• Yurda girişinde gönderilen ithal eşyaya ait menşe şahadetnamesi,

• Transit haldeki eşya olması halinde Transit Beyannamesi /Transit Dilekçesi, Antrepo Beyannamesi,

• Hiçbirinin bulunmadığı hallerde Ekspertiz Raporu, v.b…

Eşyanın ithalatı sırasında gümrük vergilerinin hesaplanmasında kaynak olan “menşe” kavramının belgesi olan Menşe Şahadetnamesi, aynı zamanda gözetim ve korunma önlemlerinin, miktar kısıtlaması, anti damping vergisi hesaplamaları gibi dış ticaret politikası önlemleri uygulamalarında da, ayrıca dış ticaret istatistiklerinin tutulmasında da kaynak belge olarak kullanılır. Ancak hiçbir şekilde gümrük vergisi indirimi ya da muafiyeti sağlamadığını vurgulamak isterim. Bu gerekçe ile de Tercihsiz Ticarete konu belgedir.

Fiili ihracattan önce, ya da sonra düzenlenebildiği için, bu belgenin Dolaşım Belgeleri gibi ibraz süresi sınırı yoktur. Öyle olunca onaylarda sonradan verilmiştir ibaresi kullanılmaz. İlk belge kayıp ise ikinci kez düzenlenecek Menşe Şahadetnamesi suret/kopya tarzında ilk belgenin tarihi esas alınarak yeniden düzenlenebilir. Akreditif şartı gereği aracı bankalarca birden fazla nüsha Menşe Şahadetnamesi istenmesi ya da ithalatçının talebi üzerine birden fazla takım halinde onayının talep edilmesi durumlarında fazla takım Menşe Şahadetnamesi kopya şerhi ile onaylanabilecektir.

Menşe Şahadetnamesi üzerinde bulunması zorunlu bilgiler özetle; ihracatçının unvanı, adresi, ülkesi, alıcının unvanı, adresi, ülkesi, ihraç eşyasının menşei ülke/ ülkeler, eşyanın net, açık ifadelerle tarifi, eşyanın miktarı, günün tarihi, taşımaya ilişkin bilgiler gibi belgeye konu ihracata ait bilgilerin beyan edilmiş olduğu yönüyle kontrolü de, beyan edilen menşe ülkenin doğruluğunun kontrolü de onay kurumları tarafından yapılarak belgemiz onaylanmaktadır.

Fiili ihracattan önce, ya da sonra düzenlenebildiği için, bu belgenin Dolaşım Belgeleri gibi ibraz süresi sınırı yoktur. Öyle olunca onaylarda sonradan verilmiştir ibaresi kullanılmaz. İlk belge kayıp ise ikinci kez düzenlenecek Menşe Şahadetnamesi suret/kopya tarzında ilk belgenin tarihi esas alınarak yeniden düzenlenebilir.

Tüm ihracatçılarımızın ve ithalatçılarımızın tanıdığı bu en kolay, sade belgeyi de kuşbakışı inceledikten sonra gelecek yazımda sizlerle 2016'da kullanıma giren D-8 Menşe İspat Belgesi'ni tanıyacağız. Hepinize bol ihracatlar diliyorum.

Bu sayfa en son 10 Ekim 2017 Salı tarihinde güncellenmiştir.
PAYLAŞ