Soru ve cevaplarla “Cazibe Merkezleri Programı”

Hükümetimiz geçtiğimiz yılın ikinci yarısından bu tarafa hem ulusal hem de uluslararası yatırımcıları cezbetmek için muazzam teşvik paketleri açıklıyor. Bu teşviklerin bir kısmı -proje bazlı/süper teşvikler veya orta ve yüksek teknoloji içeren yatırımlarının teşviki gibi- özellikle büyük uluslararası yatırımlara konsantre olurken; bir kısmı da “Cazibe Merkezleri Programı”nda gördüğümüz gibi bölgesel ekonomik gelişmişlik farklarını gidermeyi amaçlıyor.

22 Kasım'da yayımlanan 678 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile sistemimize yeni bir teşvik mekanizması olarak giren; ancak programın uygulama esasları çok yakın zamanda 2016/9596 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile belirlenen “Cazibe Merkezleri Programı”na biraz yakından bakalım.

 

 “Cazibe Merkezleri Programı” neyi ifade ediyor?

678 sayılı KHK ile hayatımıza giren Program, görece az gelişmiş bölgelerdeki yatırım ortamını canlandırarak istihdam, üretim ve ihracatı artırmak yoluyla bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla hayata geçiriliyor. 2016/9596 sayılı BKK ile programın BKK ile belirlenen 23 ilde uygulanacağı açıklandı. Batman, Ardahan, Bayburt, Van, Hakkâri ve Erzincan bu illerden birkaçı.  

 

 Kapsamdaki illerde hangi destekler verilecek?

Cazibe Merkezleri Programının uygulanacağı illerde oldukça geniş bir teşvik paketinin uygulanacağı anlaşılıyor. Program kapsamında yatırımcılara verilecek destekleri özetleyelim;

• Danışmanlık hizmeti desteği,

• Anahtar teslim fabrika binası yapım desteği,

• Faizsiz yatırım kredisi desteği,

• Faiz indirimli işletme kredisi desteği,

• Bakanlar Kurulunca belirlenen illerden halen faaliyette bulunan üretim tesisini Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki illere taşımak isteyen yatırımcılara “Üretim Tesislerini Taşıma Desteği”

• Çağrı ve veri merkezleri sağlanacak destekler;

o Hazine taşınmazlarının “çağrı merkezi ve veri merkezi” yapımı için tahsisi,

o Kamuya, mahalli idarelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait atıl vaziyetteki kamu binalarının çağrı merkezi ve veri merkezi olarak kullanımı için tahsisi,

o Çağrı merkezi ve veri merkezi binası yapım desteği,

o Çağrı merkezlerinde ve veri merkezlerinde ihtiyaç duyulan telekomünikasyon altyapısına verilecek destekleri kapsayan “çağrı ve veri merkezleri yatırım desteği”

o Veri merkezleri için ayrıca enerji desteği,

Bu noktada altını çizelim, Program kapsamındaki illerde kurulacak çağrı merkezleri ve veri merkezleri, yatırımlarda devlet yardımları hakkındaki kararlar kapsamında, kuruldukları bölgenin bölgesel teşviklerinden, herhangi bir asgari yatırım tutarı şartı aranmaksızın söz konusu kararlarda belirtilen usuller çerçevesinde faydalandırılacaklar.

 Hangi yatırımlar bu desteklerden yararlanabilecek?

Program desteklerinden yararlanmak için temel şartlara bakalım;

• İmalat sanayinde, yeni veya yarım kalmış bir projenin bu desteklerden yararlanmak için 2 milyon TL tutarında bir “asgari sabit yatırım” tutarını gerçekleştirmeleri ve asgari 30 kişi istihdam etmeleri gerekiyor.

• Çağrı merkezleri içinse asgari 200 yeni istihdam ile hizmet sözleşmesi yapmış olma şartı var.

• Veri merkezi yeni yatırımları için merkezin asgari 5 bin metrekare beyaz alanı bulunması ve bazı teknik seviyeleri sağlaması bekleniyor.

• Üretim tesisi taşıma desteğinden yararlanmak için öncelikle asgari son iki yılda faaliyet gösterme şartı var. Bu şartı sağlamak da yeterli değil ek olarak taşımanın BKK'nın yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde gerçekleşmesi ve taşınmadan sonra 200 kişilik istihdamın taahhüt edilmesi gerekiyor.

 

 Anahtar teslim fabrika binası teşvikinin şartları neler?

Bu destek, yatırım maliyetleri içinde önemli bir yer tutan bina inşaat harcamalarına yöneldiği için yatırımcıların ciddi biçimde ilgisini çekmiş durumda.

Desteğe konu binanın, hazinenin veya yatırımcı tarafından idareye devredilecek bir arazi üzerine yapılması mümkün. Bu destek kapsamında inşa edilecek binanın azami 20 bin metrekareye kadar kısmı desteklenebileceğini ve bu kapsamdaki destek tutarının 10 milyon TL'yi aşamayacağını vurgulayalım.

Desteğe konu bina tamamlandıktan sonra yatırımcıya kiralanacak. Kira bedeli, SPK tarafından lisanslı gayrimenkul değerleme şirketleri tarafından belirlenen rayiç kira bedelinin yüzde 10'u olarak tespit edilmiş. Kira bedellerinin her yıl yeniden değerleme oranında arttırılacağının da altını çizelim. Belirlenen süre ve şartlarla yatırımın devamı halinde bina yatırımcıya devredilebilecek.

 Yatırımın ve işletme finansmanı için Program neler vadediyor? 

Program, hem yatırım hem de işletme döneminin finansmanına ilişkin önemli destekler içeriyor. Kredilendirilecek yatırımın asgari yüzde 30'unun özkaynaklardan sağlanması ise temel şart.

Burada karşımızda “faizsiz yatırım kredisi desteği” ile “ faiz indirimli işletme kredisi desteği” gibi iki önemli destek çıkıyor.

Faizsiz yatırım kredisi desteği;

• Bu kapsamda, yatırımcının bina, makine ve teçhizat harcamaları için faizsiz yatırım kredisi imkânı sağlanabilecek.

• Bina için verilebilecek kredi limiti 10 milyon TL olarak belirlenmiş, bazı özel durumlar hariç makine ve teçhizat için özel bir sınır öngörülmemiş durumda.

• Kredinin vadesi -azami iki yıl anapara ödemesiz- toplam altı yıl olarak tespit edilmiş. Anapara ödemesiz kısım ve toplam süre, eğer yerli malı bir makine teçhizat söz konusu ise sırasıyla 3 ve 10 yıla çıkıyor.

• Kalkınma Bankası'nın, bu desteği sağlamak için, peşinen yüzde 30'lık özkaynağa dayalı harcamanın yapılmasını da şart koşabileceğini belirtelim.

Faiz indirimli işletme kredisi desteği;

• Kredi tutarı Kalkınma Bankası tarafından proje bazında belirlenecek.

• Kredi faizi olarak, Kalkınma Bankası tarafından işletme kredilerine uygulanan cari faiz oranın yarısı dikkate alınacak.

• Kredinin vadesi, 1 yıl anapara ödemesiz dönem dâhil 4 yıl olarak tespit edilmiş. Yerli malı makine teçhizat veya yerli patente dayalı üretim için süre, 2 yıl anapara ödemesiz dönem dâhil 5 yıl olarak dikkate alınacak.    

 Ne zamana kadar ve nereye başvurulacak?

Başvuruların, Kalkınma Bankası tarafından duyurulan “1. Başvuru Dönemi” olan 24 Ocak ila 27 Şubat arasında yapılması gerekiyor. Başvurular doğrudan bankaya veya Bankaya iletilmek üzere Kalkınma Ajansları Yatırım Destek Ofisleri'ne yapılması gerekiyor.

Başvuruyu takiben Banka yatırımcıları değerlendirecek ve uygun gördüklerini program kapsamında destekleyecek. 

Destekler hangi kaynaktan ve nasıl karşılanacak? 
Cazibe Merkezleri Programı kapsamında verilecek destekler Hazine Müsteşarlığı bütçesinden Kalkınma Bankası A.Ş.'ne aktarılacak kaynaktan karşılanacak. Banka, Program kapsamında; arsa temini, altyapı işleri ve bina inşaatı ile ilgili iş ve işlemler için söz konusu kaynağı öncelikle kurulacak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına, il özel idarelerine, belediyelere olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarına veya organize sanayi bölgeleri tüzel kişiliklerine kullandırabilecek. Program kapsamında; yeni yatırım projeleri için veya yarım kalmış ya da yatırımı tamamlanarak işletme sermayesi yetersizliği nedeniyle işletmeye geçememiş veya kısmen geçmiş yahut başka sebeplerle faaliyet göstermeyen tesislerin yeniden ekonomiye kazandırılması için yatırım ve işletme dönemi destekleri sağlayabilecek.  
Belirtelim, banka Program kapsamındaki illerde, şirketlere iştirak edebilecek ve şirket kuruluşlarına da öncülük edebilecek.

 Sorumlu vergicilik bakışıyla…
Türkiye'nin 2023'te 500 milyar $ mal ve 150 milyar $ hizmet ihracatı yapan ve kişi başına milli geliri 25 bin $ olan bir ekonomiye ulaşabilmesinin en önemli anahtarlarından birisi, çekeceği doğrudan uluslararası yatırım ile ulusal yatırımları arttırmak olarak karşımıza çıkıyor. Son dönemlerde kamuoyu ile paylaşılan devrimsel teşvik paketlerini ulusal ve uluslararası tüm yatırımcılara en iyi şekilde anlatılması ve yatırımların bir an önce Türkiye'ye çekilmesi oldukça önemli. Bu aşamanın da bu teşvikleri vermek kadar zor olduğu akıldan hiç çıkarılmamalı.

 

Bu sayfa en son 2 Mayıs 2017 Salı tarihinde güncellenmiştir.
PAYLAŞ