DTÖ'nün ana gündem konusu KOBİ'ler

Dünya Ticaret Örgütü'nde (DTÖ) 26-29 Eylül 2016 tarihinde düzenlenen WTO Forum 2016'nın teması “Kapsayıcı Ticaret” idi. Tüm dünya ülkelerinden bin 500'ü aşkın katılımcının bir araya geldiği forumda ticaretin daha fazla kapsayıcı olması için KOBİ'leri daha fazla uluslararası ticarete entegre olmaları gündem konusunu oluşturdu.

Küresel ticaret önündeki engellerin kaldırılarak dünya ticaretinin artırılmasını amaçlayan DTÖ, forumun ilk gününde yaptığı basın duyurusunda dünya ticaretinin küresel kriz haricinde son 15 yılın en düşük büyümesini gerçekleştireceğini açıkladı. Buna göre DTÖ, 2016 yılında küresel ticaretin yüzde 1,7 büyüyeceğini öngördü. Diğer taraftan, başka ilginç bir istatistik ise, 1990'lardan küresel krize kadarki dönemde dünya ticareti dünya GSYH'ının iki katı hızla büyürken, ilk defa bu oran 2016'da 1'in altına geriliyor. Yani, artık dünya ticareti küresel büyümenin altında büyüyor!

Küresel ticaretin yavaşladığı bu yılki forumun açılış konuşmasında DTÖ Başkanı Roberto Azevedo, “Son dönemde küresel ticaretteki büyümede yaşanan yavaşlamanın bizler için uyarıcı bir etkiye sahip olması gerekiyor. Küresel ticaretin faydaları herkesçe biliniyor, ancak bu faydanın herkesçe paylaşılması gerekiyor. Küresel ticaretin daha kapsayıcı hale gelmesi ile birlikte gelişmemiş ülkelerin de ticaretteki kazançlarını artırmalıyız. Aynı zamanda tüm ülkelerde daha fazla girişimcinin ve KOBİ'nin de dış ticarete entegre edilmesi gerekiyor. Dünya genelindeki büyümeyi daha yukarılara taşımak için bunu başarmak zorundayız” diyerek DTÖ'nün bu sene ana gündemini KOBİ'lerin oluşturduğunu vurguladı.

Forumda tanıtımı gerçekleştirilen 2016 yılı World Trade Report çalışmasının da dolayısıyla gündem konusunu KOBİ'ler oluşturdu. Ana gündem konusu KOBİ'ler olunca, DTÖ Forum'da da dünya genelindeki toplam işletmelerin yüzde 93'ünü oluşturan ve dünyada sağlanan toplam istihdamın üçte ikisini oluşturan KOBİ'lerin dünya ticaretine daha fazla entegre olabilmesi için üç temel başlıkta yoğunlaşıldı.

 Küresel ticaretin kolaylaştırılması

Küresel ticaretin kolaylaştırılmasında en çok üzerinde durulan konu, ticaret maliyetlerinin düşürülmesi oldu. Firmaların dünya genelinde gümrüklerde uzun ve yorucu işlemlere maruz kalmaları hem zaman kaybına hem de maliyet artışına sebebiyet veriyor. Yapılan bir araştırmaya göre, Avrupa'da ihracat yapan firmaların yüzde 46'sı ihracat sürecinde yaşadıkları en büyük problemin gümrüklerdeki idari işlemler olduğunu belirtmiş. Birçok KOBİ için dünya ülkelerinin uygulamış oldukları farklı gümrük vergileri, KDV oranları, belgelendirme süreçleri vb. düzenleyici kanunlar ve yönetmelikler engel oluşturuyor. Dünya ülkelerinin gümrüklerinde yapılacak düzenlemeler başta olmak üzere liman altyapılarının iyileştirilmesine paralel olarak firmaların maliyetlerini en aza indirecek çalışmaların yapılmasının, KOBİ'lerin küresel ticarete entegrasyonuna hız kazandıracağı konusunda gene bir fikir birliğine varıldı. Bu kapsamda, 2013 yılı Aralık ayında imzalanan “Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşması”nın yürürlüğe girmesi büyük önem taşıyor. Hâlihazırda Türkiye'nin de aralarında olduğu 94 ülke tarafından onaylanan Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için toplam 108 ülke tarafından onaylanması gerekiyor. Küresel ticareti yıllık 750 milyar dolar ile 1 trilyon dolar arttıracağı öngörülen anlaşmanın, ortalama ihracat süresini yaklaşık iki gün, ortalama ithalat süresini ise 1.5 gün azaltacağı tahmin ediliyor.

 

 KOBİ'lerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 80'i kredi veya sigorta yoluyla finanse ediliyor. Dolayısıyla, yeterli miktarda finansmana ulaşılamaması küresel ticaret önünde bir engel olarak duruyor. Dünya genelinde KOBİ'lerin finansmana erişim noktasında önemli sıkıntılar yaşadığı bilinen bir gerçek. Tahminlere göre dünya genelinde KOBİ'lerin yaklaşık yarısının finansman başvuruları reddediliyor. Uluslararası çalışan büyük firmalar için bu oranın yüzde 7 civarı olduğu düşünüldüğünde, KOBİ'lerin bu alanda yaşadıkları sorunun büyüklüğü gözümüze çarpıyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise KOBİ'lerin finansmana erişimi çok daha zorlu. Afrika genelinde firmaların bankalarca reddedilen toplam kredi talebi büyüklüğü yaklaşık 120 milyar dolar iken, Asya Pasifik bölgesinde bu rakam 700 milyar dolar seviyesinde. KOBİ'lerin bu büyüklükteki finansman kaynaklarına ulaşmalarının önünün açılması durumunda küresel ticaretteki artışın çok daha yukarılara çıkması bekleniyor.

 

 KOBİ'lerin e-ticarette daha fazla yer alabilmelerinin sağlanması

KOBİ'lerin küresel ticarette daha fazla yer edinebilmelerinde e-ticaretin önemi son dönemde giderek artıyor. World Trade Report'ta belirtildiği üzere e-ticarete entegre olan KOBİ'lerin yüzde 97'si ihracat yaparken, diğer KOBİ'lerde bu oran ülkeden ülkeye yüzde 2 ila yüzde 28 arasında değişkenlik gösteriyor. KOBİ'ler dijital dünyaya daha fazla entegre oldukça, küresel piyasalardaki gelişmelere ve küresel pazarlara ilişkin çok daha fazla bilgi edinebilme imkanına erişebiliyorlar. Ancak, Türkiye de dahil olmak üzere dünyadaki KOBİ'lerin dijital dünya ile olan bağlantıları istenilen düzeye henüz ulaşmamış durumda. Forumdaki en çok konuşulan konulardan birisi olan e-ticarette KOBİ'lerin payının artması ile ilgili olarak bazı öneriler getirildi. Bunlar, DTÖ çatısı altındaki dijital ticaretle alakalı kuralların yeniden gözden geçirilmesi, elektronik transferlerdeki maliyetlerin azaltılması, DTÖ'nün öncülüğünde E-Ticaret Çalışma Programı'nın oluşturulması, DTÖ'nün ülkeleri incelediği gözden geçirme raporlarında dijital ticaretle alakalı korumacı önlemlerin denetlenmesi, DTÖ'nün Bilgi Teknolojileri Anlaşması'nın kapsamının genişletilmesi ve üye sayısının artırılması olarak belirtildi.

Özetle, son dönemde düşüşe geçen küresel ticaretin canlandırılması için DTÖ KOBİ'leri küresel ticarete daha fazla entegre etmeyi amaçlıyor. Bu alanda özellikle gelişmekte olan ülkelerde yapılacak çok iş var. Bakalım bu çalışmalar meyvesini ne zaman verecek?
PAYLAŞ